2011-ci ilin noyabrın 15-də Nazirlər Kabineti Eurovosion 2012 Mahnı Müsabiqəsinin təşkilati işləri üçün əlavə pul ayırıb. Ancaq əlavə ayrılan məbləğ sənədlərdə dəqiq gösətrilmir. Çünki 4 beynəlxalq tədbiq üçün 50 milyon manat ayrılıb ancaq detallaşdırılmayıb. Şərti olaraq söyləmək olar ki, hər tədbirə 12,5 milyon manat düşür. Bu halda Eurovision 2012 Mahnı Müsabiqəsinin yalnlz təşkilati xərcləri 62,5 milyon manat olacaq. Ümumilikdə isə Mahnı Müsabiqəısi üzrə birbaşa və dolayı xərclər azı 750 milyon dollar təşkil edəcək.


AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİ

SƏRƏNCAM

№ 370s

Bakı şəhəri, 15 noyabr 2011-ci il

2012-ci ildə ölkəmizdə keçiriləcək mötəbər beynəlxalq tədbirlərlə (Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin IV Qurultayı, Qəbələ şəhərində IV Beynəlxalq Musiqi Festivalı, Eurovision-2012 mahnı müsabiqəsi, Üzeyir Hacıbəyliyə həsr olunmuş IV Beynəlxalq Musiqi Festivalı və s.) bağlı ölkəmizə böyük sayda xaricdən qonaq və turistlərin gəlməsini nəzərə alaraq, cari ildə bir sıra hazırlıq işlərinin artıq aparılması zərurəti yaranmışdır.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 2 iyun tarixli 74 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondunun vəsaitindən istifadə Qaydaları”nın 4-cü hissəsinə əsasən, qeyd olunan hazırlıqla bağlı müəyyən texniki, təhlükəsizlik, nəqliyyat, rabitə, abadlıq işlərinin həyata keçirilməsi, müvafiq avadanlıqların alınması, mədəni, təbliğat və tərtibat proqramlarının hazırlanmasının sifariş edilməsi işlərinin maliyyələşdirilməsi məqsədi ilə:
1. “Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il dövlət büdcəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 24 noyabr tarixli 358 nömrəli Fərmanının 2.4.8-ci yarımbəndində birdəfəlik təyinat üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bu sərəncamın əlavəsində göstərilmiş xərclər üzrə qənaət olunmuş 40 000 000,0 (qırx milyon) manatının və 2.5.8-ci yarımbəndində birdəfəlik təyinat üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bu sərəncamın əlavəsində göstərilmiş xərclər üzrə qənaət olunmuş 10 000 000,0 (on milyon) manatının “Büdcə sistemi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19.6-cı maddəsinə müvafiq olaraq “Ehtiyat fondları” köməkçi bölməsinin “Dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondu” paraqrafına aid edilməsinə razılıq verilsin.
2. “Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondundan Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə 50 000 000,0 (əlli milyon) manat məbləğində vəsait ayrılsın.
3. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə tapşırılsın ki, bu sərəncamın 2-ci hissəsi ilə ayrılan vəsaitin aidiyyəti dövlət orqanlarına və təşkilatlarına onların əsaslandırılmış təklifləri nəzərə alınmaqla ödənilməsini təmin etsin.
4. 2012-ci ildə ölkəmizdə keçiriləcək beynəlxalq tədbirlərin təxirəsalınmadan icrasının vacibliyini nəzərə alaraq, müstəsna hal kimi, bu sərəncamın ikinci hissəsində göstərilən işlərin sifarişçi təşkilatlar tərəfindən bir mənbədən satınalma metodu ilə yerinə yetirilməsinə icazə verilsin.
5. Bu sərəncam imzalandığı gündən qüvvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri Artur Rasi-zadə

Crystal Hallın tikintisi üçün 212,5 milyon manat ayrılıb. Aşağıdakı 3 sərəncamla yarılmış vəsaitlərlə yanaşı Nazirlər kabinetinin 24s saylı 6 fevral 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə də 49,6 milyon manat ayrılıb. Ən biabırçısı odur ki, bu hökumət regionların su təchizatı və kanalizasiya siteminin yenilənməsinə ayrılmış pulları kəsib Eurovision üçün konsert zalının tikintisinə ayırıb...


AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİ
S Ə R Ə N C A M
№ 258s
Bakı şəhəri, 25 avqust 2011-ci il

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 2 iyun tarixli 74 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondunun vəsaitindən istifadə Qaydaları”nın 4-cü hissəsinə əsasən, Bakı şəhərində müasir İdman-Konsert Kompleksinin inşa edilməsi məqsədi ilə:
1. “Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il dövlət büdcəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2010-cu il 24 noyabr tarixli 358 nömrəli Fərmanının 2.6.3-cü yarımbəndində (Sosial müdafiə və sosial təminat sahəsi üzrə əmək haqqı və pensiya təminatı sistemlərinin təkmilləşdirilməsi və digər sosial tədbirlərin maliyyələşməsi ilə bağlı xərclər) birdəfəlik təyinat üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin bu sərəncamın əlavəsində göstərilmiş xərclər üzrə qənaət olunmuş 50 000 000,0 (əlli milyon) manatı “Büdcə sistemi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19.6-cı maddəsinə müvafiq olaraq “Ehtiyat fondları” köməkçi bölməsinin “Dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondu” paraqrafına aid edilməsinə razılıq verilsin.
2. “Azərbaycan Respublikası 2011-ci il dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondundan Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinə 50 000 000,0 (əlli milyon) manat məbləğində vəsait ayrılsın.
3. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə tapşırılsın ki, bu sərəncamın 2-ci hissəsi ilə ayrılan vəsaitin müəyyən olunmuş qaydada ödənilməsini təmin etsin.
4. Bu sərəncam imzalandığı gündən qüvvəyə minir.


Azərbaycan Respublikasının Baş naziri Artur Rasi-zadə

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİ
SƏRƏNCAM
№ 331s
Bakı şəhəri, 20 oktyabr 2011-ci il
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 119-cu maddəsinin səkkizinci abzasını rəhbər tutaraq, “Bakı şəhərində müasir İdman-Konsert Kompleksinin inşa edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 7 iyul tarixli 1620 nömrəli Sərəncamının 4.1-ci bəndinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış təklifini nəzərə alaraq:
1. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 15 iyul tarixli 194s nömrəli sərəncamı ilə Lənkəran, Mingəçevir, Biləsuvar, Hacıqabul, İmişli, Kürdəmir, Qax, Quba, Şəmkir, Ucar və Zərdab şəhərlərinin su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması işlərinin layihələndirilməsi və tikintisi, həmçinin kredit hesabına icra olunacaq Astara, Daşkəsən, Gədəbəy, Xırdalan, Qazax, Samux və Tərtər şəhərlərinin su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması layihələrində Azərbaycan tərəfinin payının ödənilməsi üçün “Azərsu” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ayrılması nəzərdə tutulmuş vəsaitin 57600000,0 (əlli yeddi milyon altı yüz min) manat azaldılması hesabına, Bakı şəhərində müasir İdman-Konsert Kompleksinin tikintisi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinə 57600000,0 (əlli yeddi milyon altı yüz min) manat məbləğində vəsait ayrılsın.
2. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə tapşırılsın ki, bu sərəncamın 1-ci hissəsi ilə ayrılan vəsaitin müəyyən olunmuş qaydada ödənilməsini təmin etsin.
3. Bu sərəncam imzalandığı gündən qüvvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri Artur Rasi-zadə



AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİ
SƏRƏNCAM

№ 233s

Bakı şəhəri, 8 avqust 2011-ci il

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 119-cu maddəsinə əsasən, “Bakı şəhərində müasir İdman-Konsert Kompleksinin inşa edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 7 iyul tarixli 1620 nömrəli Sərəncamının 4.1-ci bəndinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış təklifini nəzərə alaraq:
1. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 16 iyun tarixli 156s nömrəli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il dövlət büdcəsinə dəyişikliklərdə dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu üçün əlavə nəzərdə tutulmuş 2484117000,0 (iki milyard dörd yüz səksən dörd milyon yüz on yeddi min) manat vəsaitin sifarişçi təşkilatlar və obyektlər üzrə dövlət sifarişi kimi bölgüsü”ndə ehtiyat vəsait üçün nəzərdə tutulmuş məbləğin 58,0 (əlli səkkiz) milyon manat azaldılması hesabına, Bakı şəhərində İdman-Konsert Kompleksinin tikintisi üçün Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinə 58,0 (əlli səkkiz) milyon manat məbləğində vəsait ayrılsın.
2. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə tapşırılsın ki, bu sərəncamın 1-ci hissəsi ilə ayrılan vəsaitin müəyyən olunmuş qaydada ödənilməsini təmin etsin.
3. Bu sərəncam imzalandığı gündən qüvvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri Artur Rasi-zadə

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİ

SƏRƏNCAM

№ 20s

Bakı şəhəri, 2 fevral 2012-ci il

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 2 iyun tarixli 74 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət büdcəsinin Ehtiyat Fondunun vəsaitindən istifadə Qaydaları”nın 4-cü hissəsinə əsasən:

1. Bosniya və Hersoqovinanın Sarayevo şəhərində “Dostluq Parkı” və abidə kompleksi ilə bağlı tikinti və bərpa-təmir işlərinin başa çatdırılması məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının 2012-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Ehtiyat Fondundan Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinə 408.259 (dörd yüz səkkiz min iki yüz əlli doqquz) avro məbləğində vəsaitin manat ekvivalenti ayrılsın.

2. Bu sərəncamın 1-ci hissəsində göstərilən tikinti işlərinin yerinə yetirilməsinə təxirəsalınmadan başlanmasının və qısa müddət ərzində başa çatdırılmasının vacibliyini nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinə bu işlər üzrə layihəçi və podratçı təşkilatlarla birbaşa müqavilə bağlamasına icazə verilsin.

3. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyinə tapşırılsın ki, bu sərəncamın 1-ci hissəsi ilə ayrılan vəsaitin müəyyən olunmuş qaydada ödənilməsini təmin etsin.

4. Bu sərəncam imzalandığı gündən qüvvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının

Baş naziri

Artur Rasi-zadə

Eurovisiona gələn 20 min nəfərdən çox xarici hotel, kafe, restoran, dükan və əyləncə yerlərində ödəniş problemi ilə üzləşə bilərlər. Çünki Avropalılar ödənişləri kredit kartındaan aparmağa üstünlük veirirlər. Amma Azərbaycanda ticarət və xidmətlərin cəmi 15%-i nağdsız aparılır. Həmçinin ticarət və xidmət yerlərinin çox az qismində kartlarla ödəniş üçün post-terminallar qurulub.

Belə vəziyyət Eurovision zamanı xariciləri çətinliklərlə üzbə-üz qoya bilər. Kredit kartlarından ödəməyə alışmış insanlardan birdən-birə nağd pul tələb olunacaq. Bu isə onlar üçün əlavə faiz və xərc deməkdir. Bu halda isə bankomatların qabağında növbələr görəcəyik, həmçinin bankomatlarda da nağd pul çatışmayacaq. Çünki bizim bankların yalnız bir neçəsi öz bankomatlarını vaxtında və müntəzəm nağd pulla təmin edirlər.

Budur ki, Azərbaycan hökuməti indidən son 10 ildə ticarət və xidmət obyektlərində post-terminalların qurulması ilə bağlı verdiyi qərarları icra etsə yaxşı olar. Anlaşılandır ki, ticarət və xidmət yerlərinin uçota alınan dövriyyəsi artır və dövlət büdcəsinə ödənişlər də çoxalır. Vegi məmurlarımıza isə lazımdır ki, bu yerlərdə uçot olmasın və hər il gəlib 10-30 min manat haqq ala bilsinlər...

İndi hökumət seçim etməlidir: ya xaricilər gəlib burda problemlərlə üzləşəcək, sonra gedib öz ölkələrində bloqlarda, forumlarda biabır edəcəklər, ya da qanunsuz toplanan pullardan bir az imtina edib, ticarət və xidmət yerlərində post-terminalların qurulmasını sürətləndirilməlidir...

Parlament seçkisi yaxınlaşır. Syasətdən kənarda olan əksər tanışlar tez-tez soruşurlar: necə olacaq? Hamı dəyişikliklərin olmasını istəyir, amma paralel olaraq dəyişikliklərin olacağına inana bilmir... Əslində uzun illərdir dəyişikliklərin açarı axtarılır. Gündəmdə olan siyasətçilər, cari liderlər, onların ruporları hər seçkiqabağı açarın ABŞ-da, Avropada, beynəlxalq təşkilatlarda olduğuna işarə vururlar və təbliğatı hökumətə olan təzyiqlərin üstündə qurulur. Bu, əslində hökumətin zəifləməsi üçün taktikalardan biri ola bilər, ancaq o hökumətin ki, onsuz da zəifdir, təcrübəsizdir, təzyiq edənlərlə əlaqəsi zəifdir...

Və nə baş verir? Dəyişiklik gözləyənlər Qərbdən gələn bəyənatlarla yaşamağa başlayırlar. Tənqidi bəyənatlar ümidləri formalaşdırır, pərvazlandırır. Ancaq birdən bir səfər reallaşır və ya bir təyinat olur. Məsələn, ABŞ müdafiə nazirinin səfəri kimi bir səfər, Brayzanın təyinatı kimi bir təyinat, ya da Obamanın məktubu kimi bir məktub... Onda ümidlər sarsılmağa başlayır, yenə də bizi satdılar, neftə satdılar, Əfqanıstana satdılar, İrana satdılar... və bu kimi ümidsizliyə aparan notlar.

Məncə, müxalifət indi, nə qədər gec olsa da bir qapalı bir tədbir keçirsə yaxşı olar. Ona görə qapalı ki, orada səmimi müzakirələr aparmaq mümkün olsun, cari liderlər media mikrofonlarını görəndə ürəyinin dərinliyində olan bütün səmimi və qeyri-səmimi fikirlərlərini boşaltmağa çalışmasınlar. Müzakirələr yeni platforma, yeni model ortaya qoymaq üçün vacibdir. Müzakirəsiz heç kim deyə bilməz ki, indi müxalifətə birlik lazımdı, yoxsa daha da parçalanmaq... Əlbətdə birlik cəlbedici görünür, yaxşı səslənir. Ancaq necə birləşmək, nə üçün birləşmək, kimlərin birləşməsi - bunlar vacib məsələlərdir, onları iki, üç, beş nəfərin həll etməsi mümkün deyil.

İndi bütün diqqət daxili faktorlara hesablanmalıdır. Ukraynada, Gürcüstanda, habelə Qırğızıstandakı inqilabların yalnız xarici faktorlar hesabına baş verdiyi barədə yanlış təsəvvürlərdən qurtulmaq lazımdır. Bu faktor dəyişiklər üçün yalnız faktorlardan biri ola bilər. Əsas məsələ daxili vəziyyətdir. Əgər hər hansı icazəsiz aksiyaya 100 nəfərdən artıq adam çıxmırsa, hətta aksiyanı keçirən partiyanın üzvləri çıxmırsa, fikirləşmək lazımdır niyə çıxmır? Şərtlərin daha ağır olduğu Belorusda icazəsiz aksiyalara 1000-dən çox insan qoşulur. Bu qədər narazılıq olan Azərbaycanda mülalif xətt niyə bu qədər miskinləşib? Hamı bir-birini stılmaqda günahlandırır. Bəs müxalifətçilər özləri niyə satılırlar? Niyə müxalifət partiyaları siysai proseslərdən və cəmiyyətdən deqradasiya olunublar? Bunların səbəbi yalnız hökumətin təzyiqləridirmi? Başqa səbəblər yoxdurmu?

Əgər hökəmətlə razılaşdırılmamış siyası tədbirə 100 nəfərdən artıq insan qoşulmursa, burada xarici faktorların təsiri sıfıra enəcək. Bəlkə də bunun nəticəsidir ki, Seçki Məcəlləsii demokratikləşdirin çağrışlarına cavab olaraq hökumət indi onu mürtəceləşdirir!

Müfalifət Forumuna ehtiyac var! Yeni yanaşma, Yeni platforma, Yeni mesajlar formalaşmalıdır! Hədəfsə daxili potensialın səfərbər edilməsi olmalıdır! Həlledici faktor yalnız bu ola bilər.

 

ARDNŞ-nin 2009-cu ildə dövlət büdcəsinə ödənişləri 1272 mln. manat olub bu da əvvəlki illə müqayisədə 79 mln. manat azdır. 2008-ci ildə ARDNŞ büdcədən nizamnamə kapitalının artırılması adı altında 400 mln., 2009-cu ildə 200 mln. manat, həmçinin qaz borclarının ödənilməsi adı altında 327 mln. manat, həmçinin Milli Bankdan sabitləşdirmə krediti adı altında 750 mln. manat alıb. Beləliklə də 2009-cu ildə ARDNŞ büdcəyə 1272 mln. manat ödədiyi halda, büdcədən və dövlətin ehtiyatlarından 1277 mln. manat vəsait alıb. Artiq 2009-cu ildən etibarən ARDNŞ büdcənin deyil, büdcə ARDNŞ-nin donoruna çevrilməkdədir.

Məlum olduğu kimi, ölkənin hazırda əksər avtomobil yolları yenidənqurulur. Avtomobil yolları yenidənqurularkən onun zolaqlarının sayı artırılır və bu da əlavə torpaq sahələrinin avtobil yollarına qatılmasına zərurət yaradır. Bu isə əksər hallarda Azərbaycan vətəndaşlarının pay torpaqları, həyətyanı sahələri, hətta şəxsi evləri və sahibkarlıq obyektləri bahasına başa gəlir. Hazırda bu sahədə ən kritik vəziyyət Yevlax-Gəncə avtobil yolunun üstündə yerləşən yaşayış məntəqələrindədir. Bu avtomobil yolunun üzərində yerləşən Yevlaxın Nəmətabad kəndində, Aran qəsəbəsində, Goranboyun Borsunlu kəndində, Goran qəsəbəsondə və Dəliməmmədli şəhərində yüzlərlə vətəndaşən şəxsi mülkiyyətində olan torpaq sahələr, yaşayış evləri və sahibkarlıq obyekti sökülmək üçün hazırlanır, lakin bunun detalları barədə mülkiyyət sahiblərinə məlumat verilmir və onlarla hər hansı razılaşma müzakirə mövzusu deyil. Təxminən 5-6 ay əvvəl Nəqliyyat Nazirliyinin “Azəryolservis” ASC və rayonların icra strukturlarının və podratçı “Polat AŞ” şirkətin nümayəndələri qeyd olunan yaşayış məntəqələrində layihəyənin altına düşın düşən torpaq sahələrini ölçüblər və mülkiyyətşilərdən bütün sənədlərin üzünü götürüblər. Bununla belə indiyədək mülkiyyətçilərlə hər hansı razılı və şifahi razılaşma əldə edilməyib.

Sakinlər isə xüsusən evlərini və sahibkarlıq obyektlərini bu layihəyə qurban vermək istəmirlər. Aran qəsəbəsində və Dəliməmmədli şəhərində layihənin təsir dairəsinə düşəcək mülkiyyətçilər hesab edirlər ki, avtomobil yolunun ve yolötürücüləri üçün alternativ sahələr tapıla bilər ki, bu da mülkiyyətçilərə az təsirlə ötüşə bilər. Həmçinin onlar yaşayış məntəqələrinin görkəmli yerlərində neçə illər ərzində tikib başa gətirdiyi ev və obyektləri yenidən başqa bir yerdə bərpa edə biləcəklərinə əmin deyillər. Onların bir qismini isə qorxudan isə budur ki, günlərin bir günü bulduzerlər gəlib onların evlərini və obyektlərini yerlə yeksan edəcək, əvəzinə isə ümumiyyətlə heç nə verilməyəcək. Onların belə düşünməsinə əsas da var. Çünki bir neçə ay əvvəl Yevlaxın Aran qəsəbəsində vətəndaşların avtobil yoluna yaxın yerləşən mağazaları, hasarları və hamam-tualetləri bir günün içində yerlə yeksan edilib, əvəzinə isə bir qəpik də veilməyib.

Bölgədə daha təhlükəli mülkiyyətə qəsd halı isə avqustun 14-də baş verib. Goranboy rayonu Borsunlu kənd sakinləri ötən şənbə günü oyanıblar ki, onlara məxsus olan pay torpaqlarının avtomobil yoluna yaxın 40-50 metrlik hissəsi şumlanaraq yolun yatağının tikintisi üçün hazır vəziyyətə gətirilib. Burada 20 nəfərdən çox kənd sakinin dövlət aktlı pay torpaqlarının bir hissəsi zəbt olunub. Baş verənləri aydınlaşdırmaq üçün sakinlər icra nümayəndəliyinin qarşısına toplanıblar. Kəndə gələn rayon icra başçısının müavini Rauf müəllim sakinləri əmin etməyə çalışıb ki, sənədlər hazırlanır, onların kompensasiyaları veriləcək. Eyni zamanda həmin gün kəndə xeyli polis gəlib və sakinlərin dağılmasını tələb ediblər. Hazırda sakinlər məsələ üzrə bibaşa məsuliyyət daşıyan “Azəryolservis” ASC-ni  və podratçı “Polat AŞ” şirkətini məhkəməyə verməyə hazırlaşırlar.

Qeyd ədək ki, baş verənlər vətəndaşların Azərbaycan Konstitusiyası ilə müdafiə olunan Mülkiyyət Hüququnun göbud şəkildə pozulması hallarıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu “Mülkiyyət hüququ” maddəsinin IV hissəsinə əsasən  “Dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər”.

Azad İqtisadiyyata Yardım İctimai Birliyi

Bakı şəhəri,

18 avqust 2009

Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü böyük dəyişikliklər ərəfəsindədir. İndiyədək namizəd olan ölkələr 9 mart 2010-cu ilədək qiymətləndirmə keçməlidirlər. Bu bir növ hər bir namizəd ölkədə MSŞT-nin necə icra edildiyinin yoxlanması deməkdir. Nəticədə də namizəd ölkələr  ya üzvlük statusu alacaq, ya yenidən qiymətləndirmə keçəcək, ya da ki, hər şeyi sıfırdan başlamalı olacaqlar. 

2008-ci ilin axırında Azərbaycan qiymətləndirmə üçün il müraciət edən ölkə oldu və qısa bir müddət ərzində bu prosesi keçdi. MSŞT üzrə 4-cü Qlobal Konfransda Azərbaycan qiymətləndirmənin uğurla keçmiş ilk ölkə kimi üzvlük statusu qazandı.

Azərbaycanda büdcə vəsaitləri və neft gəlirlərinin formalaşması və istifadəsi şəraitində çoxsaylı problemlərin olduğu bir zamanda ortaya sual çıxır: nədir bu MSŞT və doğrudanmı Azərbaycan bu müstəvidə liderdir? Azərbaycan, Konqo, Nigeriya, Timor-Leste, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Monqolustan... Norveç... Təşəbbüsün tətbiq edildiyi ölkələrin tərkibi olduqca maraqlıdır. Norveçi siyahıdan çıxarsaq, görərik ki, burada əsasən təbii resurslarla zəngin olan üçüncü dünya ölkələri cəmləşib. Elə 3,5 mlrd. insan da neft-qaz və başqa təbii minerallarla zəngin olan ölkələrdə yaşayır. Bununla belə, bu ölkələr  korrupsiya, yoxsulluq və daxili münaqişələrdən əziyyət çəkirlər. MSŞT də bu şəffaflığı artırmaqla təbii resurslarla zəngin ölkələrdə şəffaflığın artırılması üçün bu problemlərin həlli və idarəetmənin yaxşılaşdırılması məqsədini güdür.

Azərbaycan ilk andan bu prosesə qoşulan ölkələrdən biridir və 9 hesabat açıqlayıb. Eyni zamanda da Azərbaycan bu prosesdə çox fəaldır və əhəmiyyətli təsirlərə malikdir. Buna baxmayaraq, Azərbaycan MSŞT-nin tətbiqində çoxlu sayda problemlər və çatışmazlıqlar var.

“Şəffaflıq oyunu”

Azərbaycanın MSŞT-yə qoşulması indiki prezident İlham Əliyevin hakimiyyətə hazırlaşdığı bir dövrə təsadüf edir və o vaxt ona Qərbdə islahatçı, yenilikçi və mütərəqqi ideyaların tərəfdarı obrazının yaradılması lazım idi. Təşəbbüs bu baxımından gələcək prezidentin karına gəldi. Böyük Britaniyanın sabiq baş naziri Toni Bleyerin “səsinə səs vermək”, sözsüz ki, İ.Əliyevə siyasi dividentlər gətirməli idi. Qərb də çox ümidli idi ki, gənc varis Azərbaycana islahatlar gətirəcək. Necə ki, vaxtilə ata Əliyev beynəlxalq neft müqavilələrinə imza atmaqla Qərbin etibarını qazanmışdırsa, onun varisi də Azərbaycanın MSŞT-yə qoşulmasını elan etməklə islahatçı imicini möhkəmləndirə bildi.

İlk dövrlər, MSŞT-yə qoşulmaq sırf imitasiya xarakteri daşısa da, Azərbaycan az keçmiş “Şəffaflıq oyunu”  oynamağa m’cbur oldu. Və əslində bu oyun Azərbaycan qiymətləndirmə prosesini keçənədək davam etdi. “Şəffaflıq oyunu” nədən ibarət idi? Hökumət bu prosesdə Neft Fondunun (ARDNF) timsalında iştirak edir, Vətəndaş Cəmiyyəti ilə müəyyən dialoqlar aparır, ümumi hesabatlar açıqlayır, beynəlxalq təşəbbüsdə fəal iştirak edir, amma prosesi öz inhisarında saxlayırdı. Azərbaycan bir çox başqa namizəd ölkələrlə müqayisədə bircə şeydə udurdu ki, bu da hesabatların sayı idi. Sırf kəmiyyət məsələsi. Eləcə də 9 hesabatın açıqlanmasını bircə şey təmin eləmişdi, təşəbbüs üzərində hökumətin inhisarı. Faktiki olaraq, Azərbaycan qiymətləndirmə prosesinədək “öz MSŞT”ni tətbiq etmişdi. Bu proses, bizdə o biri namizəd ölkələrlə müqayisədə tamamilə fərqli aparılırdı (Bax: Cədvəl 1). Azərbaycan MSŞT-nin tətbiq olunduğu yeganə ölkə idi ki, burada çoxtərəfli işçi qrup yaradılmamışdı, işçi plan qəbul edilməmişdi, hesabat formasının təkmilləşdirilməsinə imkan verilmirdi, şirkətlər üzrə hesabatlar açıqlanmırdı, hesabatlar isə audit edilmirdi, sadəcə olaraq tutuşdurulurdu. Həmçinin, parlament hələ də bu prosesdən kənarda, Sənaye və Energetika Nazirliyi isə seyrçi mövqedədir. Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) nəyinki fərdi hesabat açıqlamaq istəyir, əksinə bu prosesə mane olur. Çoxtərəfli işçi qrup MSŞT-nin ürəyi, işçi plan nəbzi, hesabatlar isə başı sayılır. Qəribədir ki, Azərbaycanda MSŞT-nin ürəyi və nəbz işləmədən, baş mövcud idi. Amma məsələnin o biri tərəfi də vardı ki, bu da Azərbaycan hökumətinin beynəlxalq prosesdə fəal iştirak idi.  MSŞT üzrə hökumət komissiyasının sədri beynəlxalq təşəbbüsdə fəal iştirak edərək İdarə Heyətinə seçilmişdi. Habelə, məhz Azərbaycan tərəfi Norveçi əmin etməyə çalışırdı ki, o da bu təşəbbüsü tətbiq etsin. Norveç prosesə dəstək verən ölkə olsa da, bir neft ölkəsi kimi təşəbbüsü tətbiq etməklə MSŞT-yə sanbal gətirə bilərdi. Təbii ki, bizim MSŞT məmurlarımız Azərbaycanı üçüncü dünya ölkələri ilə deyil, məsələn, Norveçlə yanaşı görmək istəyirdilər. Əlbəttə ki, burada təəccüblü bir şey yoxdur, hər bir azərbaycanlı ölkəmizin adını inkişaf etmiş ölkələrlə eyni sırada çəkilməsini istəyər. Amma fərq bundan ibarətdir ki, Azərbaycan hökuməti MSŞT hesabatlarını Kamerun və Qana  qədər detallı açıqlamadığı halda (Bax: Cədvəl 2), Norveçlə eyni sırada dayanmağa iddialı idi.

 “Şəffaflıq oyunu”nun baş tutmasının bir səbəbi də müxtəlif dövrlərdə ARDNF-ə rəhbərlik edən insanların ürəklərinin dərinliyində şəffaflıq tərəfdarları olmaları ilə bağlı ola bilər. “Milli Bank” məktəbindən çıxmış Samir Şərifov və Şahmar Mövsümov bir çox başqa məmurlardan fərqləniblər. Əks halda bütün bunlar çətin ki, baş tutardı. Eləcə də, hər şeyin imitasiyadan ibarət olduğunu da söyləmək yanlışlıq olardı. Çünki, prinsipcə, MSŞT-nin formatı ictimaiyyətə açıqlanan məlumatların həcmində manevr imkanı verirdi ki, Azərbaycan da bu formatda müəyyən qədər şəffaflıq yarada bilmişdi. Həmçinin, prosesin tətbiqi zamanı Vətəndaş Cəmiyyətinin iştirakı, Anlaşma Memorandumunun dialoq mexanizmləri yaratması, hesabatların dövrü xarakter alması, təşəbbüsə müsbət cəhətlər qatmaqda idi.

Qiymətləndirmə və kreditə üzvlük

Azərbaycanın qiymətləndirmə üçün ilk müraciət etməsinin dərin mənaları vardı. Hökumət güman edirdi ki, ilk qaranquş olmaqla bu prosesi asanlıqla keçə biləcəyik və birinci olduğumuzu nəzərə alıb bizim MSŞT-nin eyiblərinə göz yumacaqlar. Beynəlxalq MSŞT isə Azərbaycan kimi bir ölkəni önə çəkməklə prosesi dərinləşdirmək, o biri ölkələri də qiymətləndirməyə həvəsləndirmək məqsədi güdürdü. Prosesin maraqlı cəhəti isə ondan ibarət idi ki, qiymətləndirmə bir mərhələ idi, ondan nə yarımçıq qaçmaq, nə də açıq-aşkar göstəricilərdən yan ötmək mümkün deyildi. Hökumət əslində istədiyi qiymətləndirici şirkəti də seçməyə nail olmuşdu, amma bu artıq heç nəyi dəyişmirdi. Xüsusən QHT koalisiyasının prinsipial mövqeyi Azərbaycanda MSŞT-nin yeni mərhələsini açdı. Azərbaycanın önünə üzvlüklə yanaşı  4 mühüm şərt qoyuldu: 6 ay ərzində çoxtərəfli işçi qrup yaradılmalı, onun işçi planı təsdiq edilməsi, şirkətlərin hesabatları və hesabatların açıqlanması prosesi təkmilləşdirilməlidir. Əslində üzvlük də bir növ Azərbaycana kredit kimi verilib və onun qətiləşməsi, tövsiyələrin yerinə yetirilməsindən asılıdır.

Bütün bunlar isə Azərbaycanda MSŞT-nin yeni mərhələsinin başlanması deməkdir. Nəzərdə tutulan çoxtərəfli işçi qrup hökumət komissiyası, şirkət və QHT koalisiyasının nümayəndələrindən təşkil edilməli və bu qrup Azərbaycanda təşəbbüsə rəhbərlik etməlidir. Başqa ölkələrin təcrübəsinə əsasən, çoxtərəfli işçi qrup həm təşəbbüsü idarə edir, həm də katibliyə nəzarət edir. Eyni zamanda burada qərarlar qarşılıqlı etibar və konsensus əsasında verilməlidir. Belə bir qrupun yaradılması isə Azərbaycanda MSŞT üzərində hökumətin inhisarına son qoya bilər.

 İş planı da olduqca mühüm bir yenilikdir. İndiyədək MSŞT üzrə konkret iş planı yox idi, tərəflər rabitəsiz, hesabatdan hesabata formal olaraq toplaşır, ancaq mühüm qərarlar qəbul edə bilmirdilər. Amma iş planı təşəbbüsün idarə edilməsi və təkmilləşdirilməsi üzrə məsələlərin planlaşdırılmasını və həyata keçirilməsini zəruri edəcəkdir. Hesabatların və onların açıqlanmasının təkmilləşdirilməsi üzrə də görüləcək işlərin konturları var. Bunlar, indi mövcud olan bəsit hesabat formalarının təkmilləşdirilməsi, fərdi hesabatlığın genişləndirilməsi və hesabatların açıqlanmasında Vətəndaş Cəmiyyətinin rolunun artırılması üçün geniş imkanlar açır. Bütün bunlar isə, son nəticədə mədən sənayesində şəffaflığın artırılmasına yardımçı olacaqdır.

MSŞT yeni qapılar aça bilər

MSŞT sürətlə inkişaf edir. Qiymətləndirmə mərhələsi başa çatdıqdan sonra, təşəbbüsün genişlənəcəyi şübhəsizdir. Bu istiqamətlər MSŞT-nin strukturlaşması,  hüquqi çərçivəsinin formalaşması, təşəbbüsün çərçivəsinin genişlənməsi və gəlirlərlə yanaşı xərclərin də nəzarətə götürülməsidir. Artıq təşəbbüsdə iştirak edən bir sıra ölkələr MSŞT üzrə qanun qəbul ediblər, eləcə bir sıra ölkələr balıqçılıq və meşəçiliyi də təbii resurslar kimi təşəbbüsün predmetinə çevirməyə başlayıblar. Eləcə də neft-qaz tranzitinin, həmçinin nəqliyyat kimi sahələrin də təşəbbüsə cəlb edilməsi ideyaları var. Gözləmək olar ki, qiymətləndirmə mərhələsi başa çatdıqdan sonra başqa təbii resurslar təşəbbüsün təsir dairəsinə daxil ediləcək.

 4-cü Qlobal Konfransda diqqət çəkən məqamlardan biri də Azərbaycanın hökumət nümayəndələrinin təşəbbüsün inkişafı ilə bağlı ehtiyatlı olmağı tövsiyə edən çıxışları idi. Həm ARDNF-in icraçı direktoru Şahmar Mövsümovun, həm də maliyyə naziri Samir Şərifovun çıxışlarında təşəbbüsün hüquqi çərçivəsinin yaradılmasına və əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə ehtiyacın olmadığını vurğulayan notlar vardı. Onlar konfrans iştirakçılarını əmin etməyə çalışırdılar ki, təşəbbüsü hüquqiləşdirməyə ehtiyac yoxdur, hər şey burada könüllü əsaslarla olmalıdır. Eyni zamanda maliyyə naziri təşəbbüsün dairəsinin genişləndirilməsinə tələsməməyi tövsiyə edirdi.

Bütün bunlar, əslində MSŞT üzrə proseslərin dərinləşməsinin bizim məmurları qane etmədiyinin təzahürü idi. Sabah, məsələn, balıqçılıq təşəbbüsün predmetinə çevrilərsə, bizim MSŞT məmurlarımız bu sahədə hesabatların açıqlanmasını təmin edə biləcəklərmi? Təbii ki, çətin məsələdir. Eləcə də şəffaflıq standartlarının yaranması, hesabatlılığın öhdəliyə çevrilməsi Azərbaycan hökumətinin təşəbbüsdə manevr imkanlarını azalda bilər. Ona görə bizimkilər bu prosesin “könüllük əsaslı bir aksiya” kimi qalmasında maraqlıdırlar ki, irəliyə atılan hər addımda bir mükafat almaq mümkün olasun.

Hər bir halda MSŞT-nin institutlaşması və inkişafı sürətlə gedir. Gözləmək olar ki, yaxın gələcəkdə təşəbbüs özünün inkişafı və əhatə dairəsinin genişlənməsi ilə təbii resurslarla zəngin olan ölkələrdə şəffaflığı artırılması və korrupsiyaya qarşı mübarizədə mühüm təsir mexanizmləri təşəkkül tapacaq.

Cədvəl 1. Bir sıra ölkələrin MSŞT üzrə hesabat göstəriciləri

Ölkələr	Şirkətlət üzrə	Ödənişlər üzrə	Audit və ya tutuşdurma
Azərbaycan	Yoxdur	Var	Tutuşdurma
Qvineya	Var	Var	Xüsusi yoxlamalarla tutuşdurma
Qırğızıstan	Yoxdur	Var	Tutuşdurma
Nigeriya	Var	Var	Audit

Cədvəl 2. Bəzi ölkələrin MSŞT üzrə açıqlanan hesabatlarının cəhətləri 

Ölkələr	Detallığı	Anlaşıqlılığı	Əlçatanlığı
Azərbaycan	Yoxdur İzahatlar yoxdur Tövsiyələr yoxdur Beynəlxalq mühasibat uçotu aparılmır Şirkətlərin ödənişləri açıqlanmıq	Var Dili anlaşılandır Formatı uyğundur	Var Onlayn İngiliscə Azərbaycanca
Kamerun	Var Cədvəllər və izahatlar var Tövsiyələr var Şirkətlərin ödənişləri və hökumətin onlardan aldıqları açıqlanır Metodologiya var	Var Dili anlaşılandır Formatı uyğundur Lüğət əlavə edilib Xülasəsi var	Var Onlayn İngiliscə Fransızca
Qabon	Var Cədvəllər və izahatlar var Tövsiyələr var Sektor barədə məlumat Metodologiya var	Var Dili anlaşılandır Formatı uyğundur	Var Onlayn Fransızca
Qana	Var Cədvəllər və izahatlar var Tövsiyələr var Sektor barədə məlumat Metodologiya var	Var Dili anlaşılandır Formatı uyğundur Xülasəsi var	Var Onlayn İngiliscə
Qırğızıstan	Yoxdur Cədvəllər yoxdur İzahatlar azdır Tövsiyələr yoxdur Şirkətlərin ödənişləri açıqlanmır	Var Dili anlaşılandır Formatı uyğundur	Var Onlayn Rus dilində İngilis dilinə qeyri-rəsmi tərcümə

 

Mənbələr:

1. http://eitransparency.org/

2. EITI validation guid. EITI Internatinal Secretariat,  Oslo 2008.

3. Drilling Down: The Civil Society Guide to Extractive Industry Revenues and the EITI. Revenue Watch Institute, New York, 2008.

4. Azerbaijan Validation Board Paper. EITI International Secretariat, Oslo, 2009